Fundacja Indygo

Biuro:

Słupskie Centrum Organizacji Pozarządowych i Ekonomii Społecznej

Pokój 15

Ul. Niedziałkowskiego 6

76-200 Słupsk

nr konta: 56203000451110000004012860

Męska Szopa:

Ul. Wyspiańskiego 11

76-200 Słupsk

Please reload

Starsze posty

Kartka z kalendarza - ostatnie dni 62 i 63 - Powstanie Warszawskie

Pierwszy dzień zawieszenia broni. Ulicami: Grzybowską, Piusa XI, Śniadeckich i Al. Jerozolimskimi wychodzi pierwszego dnia zawieszenia broni zaledwie 8000 osób spośród ludności cywilnej. Dzień upływa na reperowaniu zniszczonych mundurów, poszukiwaniu ciepłej odzieży, ukrywaniu archiwów i szukaniu bliskich. Bezpośrednio po godz. 20.00, a więc po upływie terminu zawieszenia broni, na Śródmieście spada nawała ognia artyleryjskiego. Niemcy przypuszczają szturm na Śródmieście, który trwa do ok. 5.00 następnego dnia.    Wobec beznadziejności sytuacji i braku realnych możliwości pomocy, po dłuższej debacie, dowództwo powstania podejmuje decyzję kapitulacji. Gen. „Bór” wyznacza specjalną komisję do rozmów ze stroną niemiecką w sprawie zaprzestania działań bojowych w Warszawie. Przez całą noc komisja opracowuje polskie warunki złożenia broni. 

 

 

 

 

 

Godz. 20.00 czasu niemieckiego (21.00 czasu polskiego) – ustają działania wojenne w Warszawie.  Po 63. dniach walki – cichnie wszystko... Ze Śródmieścia wychodzi około 16000. cywilów. Rozpoczyna urzędowanie komisja łącznikowa mająca za zadanie uregulowanie spraw dotyczących opuszczenia przez wojska AK terenu Warszawy. 

 

 

Warszawiakom nikt nie przyszedł z pomocą. Ci, którzy przeżyli zostali wygnani z miasta  
 

 

 

 

Heroiczna walka stolicy wpisała się w ciąg najwspanialszych zrywów narodu polskiego. To miało ogromne znaczenie dla naszej świadomości w czasie PRL. 

Muzeum Powstania Warszawskiego zaprezentowało pocztę powstańczą 

 

 

 Znaczek wydany na emigracji 

 

 

W czasie okupacji hitlerowskiej poczta, na ziemiach polskich, działała jako organizacja tajna. Była to instytucja o charakterze czysto wojskowym, która nie obsługiwała ludności cywilnej. Dopiero w okresie Powstania Warszawskiego poczta mogła działać jako instytucja użyteczności publicznej, chociaż w warunkach znacznie trudniejszych. Współcześni zaliczają Powstańczą Pocztę Polową do najlepiej zorganizowanych działów administracji cywilno-wojskowej w czasie Powstania Warszawskiego. Służyła ona do przesyłania korespondencji zarówno wojskowej, jak i cywilnej. Dowództwo powstania zdecydowało, że poczta będzie obsługiwana przez harcerzy, którzy jeszcze przed wybuchem powstania przygotowywali się do tego rodzaju służby.

Na mocy porozumienia Naczelnika Głównej Kwatery Harcerstwa z Komendą Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej, utworzono Główną Pocztę Harcerską i jej placówki w wyzwolonych dzielnicach miasta. W opanowanych przez powstańców dzielnicach Warszawy wprowadzono do obiegu kartki pocztowe oraz przyjmowano listy w stanie otwartym. Listy wyjęte ze skrzynek stemplowano datownikiem Poczty Polskiej i po ocenzurowaniu doręczano adresatom. 

Pierwsza poczta polowa została zorganizowana przez harcmistrza Kazimierza Grendę „Granicę” w dzielnicy Śródmieście-Południe już 2. sierpnia. Poczta działała jedynie na ograniczonym terenie dzielnicy. 4. sierpnia Naczelnictwo Harcerzy postanowiło powołać do życia Pocztę Polową dla całego wyzwolonego miasta. Główny Urząd Pocztowy mieścił się przy ulicy Świętokrzyskiej nr 28. Po za tym istniało jeszcze osiem urzędów pocztowych w różnych dzielnicach miasta: nr 2 na ulicy Szpitalnej, nr 3 na Placu Napoleona, nr 4 na ulicy Okólnik, nr 5 na ulicy Czerniakowskiej, nr 6 na ulicy Krasickiego (Mokotów), nr 7 na ulicy Wilczej i nr 8 na ulicy Żelaznej. Skrzynki pocztowe zostały rozlokowane w czterdziestu punktach miasta.

Poczta powstańcza mieściła się przy ulicy Wilczej 41, co upamiętnia dziś tablica na frontonie domu w dzielnicy MDM. Pomysł zorganizowania harcerskiej służby pocztowej znalazł gorące poparcie ppor. hm.  Góreckiego ps. „Kuropatwa” – jednego ze współtwórców najmłodszego członu konspiracyjnych Szarych Szeregów – „Zawiszy”. To właśnie Zawiszacy w ramach przygotowań okupacyjnych do powstańczego przełomu, oznaczonych kryptonimem „Mafeking”, poznawali gruntownie topografię miasta, przygotowując się do przyszłej roli łączników. Nic też dziwnego, że ci, którzy znaleźli się po godzinie „W” w swych stanicach harcerskich, stali się głównym nerwem powstańczej poczty

Już 6. sierpnia czynne były cztery oddziały pocztowe. Na ulicach zawieszono skrzynki pocztowe z wizerunkiem lilijki i napisem: „Harcerska Poczta Polowa”. 9. sierpnia ukazał się komunikat Polskiej Agencji Telegraficznej informujący o zasadach działania HPP, a 11. sierpnia Komenda Warszawskiego Okręgu AK zatwierdziła jej działanie rozkazem nr 14 pkt.10/VI – Poczta Polowa. 

 

 

Harcerską Pocztę Polową organizowali instruktorzy harcerscy. Poczta Polowa rozpoczęła działalność już 5. sierpnia 1944 na pierwszym piętrze budynku przy ulicy Wilczej 41. Na parterze tego budynku działała jednostka powstańcza. Komendantem poczty został hm. Kozłowski, jego zastępcą hm. Olędzki. Głównym zaopatrzeniowcem był hm. „Kruszyna”. Phm. Brzeziński i phm. Maliszewski zostali cenzorami. Phm. Maliszewski otrzymał także zadanie wykonania pieczęci do stemplowania poczty. Jego ostatnia pieczątka była okrągła i widniała na niej lilijka harcerska oraz liczba „44” – rok wybuchu Powstania Warszawskiego. W drugiej połowie sierpnia phm. Maliszewski zostaje mianowany kierownikiem „Poczty i Prasy” na dzielnicę Śródmieście z siedzibą przy ulicy Hożej 13 w gmachu Szkoły Powszechnej. 1. września, na polecenie naczelnika Szarych Szeregów, phm. Maliszewski przebija się na Czerniaków, a dalej kanałami z ulicy Zagórnej na Mokotów, gdzie melduje się u pułkownika „Karola” i obejmuje kierownictwo „Poczty Polowej” Mokotów. Sztab Okręgu Warszawskiego AK mianował harcmistrza ppor. Góreckiego komendantem Harcerskiej Poczty Polowej i umożliwił jej działalność na całym terenie opanowanym przez oddziały powstańcze. Rozkaz nr 14. dowódcy powstania płk. Chruściela  z 11.VIII.1944 stanowił m.in.: „Dnia 6 bm. została uruchomiona z inicjatywy harcerzy poczta polowa... Poczta polowa podlega cenzurze wojskowej... Cała treść korespondencji nie powinna przekraczać 25 słów…”. Wprowadzenie wojskowej cenzury korespondencji było ze strony sztabu Powstania podstawowym wymogiem dla instytucji działającej na terenie objętego walką miasta i ewidentnego działania w nim agentów wroga. Równocześnie sztab powstańczy zaakceptował inicjatywę naczelnika Głównej Kwatery ZHP hm. por. Broniewskiego, ps. „Orsz”, aby funkcję cenzorów wojskowych powierzyć osobom cieszącym się pełnym zaufaniem harcerskiego środowiska, również cywilnym.  

Placówka przy ul. Wilczej 41 dała początek następnym oddziałom harcerskiej poczty. Ppor. Górecki organizuje Pocztę Główną, która tworzy nowe oddziały w Śródmieściu-Północ przy Świętokrzyskiej i Siennej oraz na Powiślu i na Górnym Czerniakowie. Pod koniec pierwszej dekady sierpnia 1944 rozpoczęła również działalność Poczta Polowa AK, której szefem został zawodowy pocztowiec mjr Broszkiewicz. Z pięciu planowanych oddziałów w poszczególnych obwodach AK lewobrzeżnej Warszawy udaje mu się uruchomić tylko dwa – w Śródmieściu Płn. i na Mokotowie. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Odprawa listonoszy 

 

 

Na początku września, Harcerska Poczta Powstańcza znacznie ogranicza swą działalność i zasięg. Zdobyte zostaje przez nieprzyjaciela Stare Miasto i Powiśle, zbombardowany gmach Poczty Głównej na ul. Wareckiej. Placówka ta wraz z Główną Kwaterą Szarych Szeregów – zostaje przeniesiona do oddziału pocztowego przy ul. Wilczej 41. 5. września zostają wprowadzone do obiegu, wydrukowane w trudnych warunkach, znaczki Poczty Polowej AK, konkursowego projektu Stanisława „Miedzy” Tomaszewskiego.. 

Tu też odbył się ostatni harcerski powstańczy apel. Na dziedzińcu poharatanego szrapnelami domu stanęli członkowie zdziesiątkowanych na Woli, Starówce, Czerniakowie i Mokotowie batalionów harcerskich: „Zośki”, „Parasola” i „Wigier” – było ich zaledwie, dziewcząt i chłopców, kilku dziesięcioro. Na pozostałych skrzydłach czworoboku stanęli harcerze ze służb pomocniczych, a wśród nich najmłodsi „Zawiszacy” Harcerskiej Poczty Polowej. Odczytano rozkazy organizacyjne, przyznano odznaczenia, awanse i pochwały... 

 

 

 

Wyjątkowe kartki z kalendarza! Tylko u nas możecie przeczytać wydarzenia ze wszystkich 63 dni Powstania Warszawskiego.

 

Udostępnij na Facebooku
Udostępnij na Twitterze
Please reload

Galeria wydarzeń